دو آمار تازه از اقتصاد ایران در شهریورماه، در نگاه اول پیام‌های متناقضی دارند. از یک‌سو، ارزش حقیقی تراکنش‌های شاپرک، پس از حذف اثر تورم، نسبت به مرداد ۱۵.۸ درصد و نسبت به شهریور سال گذشته ۸ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که ظاهرا از بهبود تقاضا و خروج اقتصاد از رکود حکایت دارد. اما در سوی دیگر، شاخص مدیران خرید (شامخ) همچنان زیر پنجاه و نشان‌دهنده روند انقباضی اقتصاد است.
رکود اقتصادی ۱۶ ماهه شد: شامخ کل اقتصاد در شهریور با ثبت عدد ۴۶.۵، برای شانزدهمین ماه متوالی پایین‌تر از مرز ۵۰ باقی ماند. شامخ صنعت نیز با عدد ۴۸.۵، یازدهمین ماه متوالی انقباض را تجربه کرد. این ارقام نشان می‌دهد بهبود نسبی شاخص‌ها در ماه مرداد، لزوما به معنای بازگشت رونق نبوده است. بخشی از آن به عادی‌شدن فعالیت بنگاه‌ها پس از اختلالات ناشی از جنگ مربوط می‌شد. اکنون تداوم قرارگیری شامخ زیر مرز ۵۰ نشان می‌دهد نشانه‌های خروج از رکود همچنان ضعیف است.
پس رشد حقیقی تراکنش‌های شاپرک چه پیامی دارد؟ یکی از توضیحات احتمالی، افزایش انتظارات تورمی و شکل‌گیری پدیده «پول داغ» است. وقتی خانوارها و بنگاه‌ها انتظار دارند قیمت‌ها در آینده افزایش یابد، تمایلشان به نگهداری پول کاهش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، خریدهایی که قرار بود در ماه‌های آینده انجام شوند، به امروز منتقل می‌شوند تا از کاهش قدرت خرید جلوگیری شود. این رفتار که می‌توان آن را «زودخرجی» نامید، ممکن است ارزش حقیقی تراکنش‌ها را افزایش دهد، بی‌آنکه الزاما تولید، درآمد واقعی یا رفاه خانوارها بهبود یافته باشد.
بنابراین، رشد تراکنش‌ها در کنار تداوم انقباض شامخ نشان می‌دهد کیک اقتصاد در حال کوچک شدن است؛ حال آنکه همچنان انتظارات تورمی بالا مانده است.
تبادل نظر